« رأيت بعينى و سمعت باذنىّ » و جواب ديگر از آن آنست كه آن طيران حقيقت است نه مجاز است براى آنكه سفينه را طيّاره گويند بتيز رفتن ، اسب تيزرو را طيار گويند ، مغربى گفت : براى آنكه تا فرق باشد ميان طيران بجناح و ميان نور و ظفر بحاجت ، بعضى گفتند تا فرق باشد ميان مرغ هوا و ماهى آب كه ماهيان را طيّارات الماء خوانند . فخر : اينكه گفته شده است مرغ هوا و جنبنده ى دريا و دسته هائى هستند همانند شما « أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ » چند جهت براى مماثلت و همانندى گفته‌اند : 1 - واحدى از ابن عبّاس نقل كرده است : يعنى من را مىشناسد مثل شما و به يكتاپرستى اقرار دارند و تسبيح و تمجيد مىكنند ، و بيشتر مفسّرين بر اين عقيده هستند ، و آيات ديگر هم مويد اين مطلب است مثل « إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه » همه چيز ستايش خدا مىكند ، و « كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلاتَه وَتَسْبِيحَه » همه موجودى نماز و ستايش خدا را مىداند . و ابو درداء گفته است : حيوانات فقط چهار چيز را خوب ميفهمند ، خداشناسى ، دنبالگيرى روزى ، و شناسائى نر و ماده ، آمادگى هر يك براى آن ديگر . از پيغمبر نقل شده است هر كس گنجشكى را بيهوده بكشد در قيامت آن حيوان به خدا شكايت مىكند كه او مرا كشت ، نه خود از من بهره برد ، و نه آزادم گذاشت كه از بهره هاى زمين استفاده كنم . 2 - مانند شما آدمها هستند كه در عالم ديگر زنده خواهند شد ، و هر فرد بحقّ و شايستگى خود خواهد رسيد . 3 - چون معجزه خواستند با اين جمله فهمانده شده است : آن قدرت كه مانند شما موجودات ديگر هم آفريده كه از بهره هاى زندگى در آسايش هستند ، ميتواند آن معجزه كه مطالبه ميكنيد بفرستد ، پس بر مصلحت شما نيست كه نمىفرستد . 4 - از سفيان عيينه نقل شده است كه چون او اين آيه را خواند ، گفت : هر آدمى مشابه است در اخلاق و خوى با يكى از حيوانات ، چنان كه مىبينيم : يكى مثل شير جلو مىرود ، ديگر مثل گرگ ميدود ، يكى مثل سگ فرياد مىكند ، ديگرى مثل طاووس خود را مى -